NISPA

Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction

Thema's

Verslaving is een psychiatrische stoornis, gaat gepaard met vergelijkbare multifactoriële veranderingen in hersenfuncties, en bevindt zich op een continuüm met andere psychiatrische stoornissen, getuige de enorme co-morbiditeit. Ook heeft verslaving verregaande persoonlijke- en maatschappelijke consequenties. Deze wetenschappelijke inzichten vragen om meer geïntegreerde diagnostiek van verslavingsgedrag. Door behandeling meer te personaliseren op basis van individuele patiëntkenmerken kan mogelijk een beter behandelresultaat geboekt worden. Hierbij wordt gebruik gemaakt van bio-psycho-sociale patiëntkenmerken teneinde te komen tot stagering en profilering van de verslaving bij een individuele patiënt. Om dit te bereiken richt NISPA zich op een viertal overkoepelende thema’s die onderverdeeld zijn in inhoudelijke thema’s en innovatie thema’s.

Inhoudelijk thema: co-morbiditeit

  • Cognitieve stoornissen
  • Trauma en angst
  • ADHD

Verslaving gaat vaak gepaard met ernstige complicaties op het gebied van zowel lichamelijke als geestelijke gezondheid en heeft negatieve consequenties voor het sociaal maatschappelijk functioneren. De belangrijkste psychiatrische co-morbide stoornissen zijn de stemmingsstoornissen (25-40%), ADHD (25-40%), psychotische stoornissen (30%) en angststoornissen (15-25%). Ook persoonlijkheidsstoornissen komen veelvuldig voor in samenhang met middelenproblematiek, waarbij de schattingen uiteenlopen van 50 tot 90%. Daarnaast is er een veelheid aan somatische complicaties variërend van bijvoorbeeld hepatitis B en C (15%; 50%) en HIV (20%) onder intraveneus drugsgebruikers, en levercirrose (10-40%), neurologische complicaties (10-20%) en cardiale complicaties (5%) bij alcoholafhankelijke patiënten.
NISPA houdt zich bezig met projecten op het gebied van bovengenoemde co-morbide psychiatrische en somatische problematiek. Projecten richten zich op prevalentie en diagnostiek, de ontwikkeling van effectieve interventies voor specifieke doelgroepen en het bundelen van kennis voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van richtlijnen. Hoofdthema’s zijn co-morbide cognitieve stoornissen, trauma, angst en ADHD.
Voor een overzicht van alle projecten binnen dit thema, klikt u <hier>.

Inhoudelijk thema: mechanismen

  • Transgenerationeel
  • Automatische processen (waaronder cognitieve bias)
  • Neurobiologie

Bij verslavingsstoornissen spelen uiteenlopende etiologische factoren een rol. Een combinatie van zowel biologische (aanleg)factoren als psychosociale factoren draagt doorgaans bij aan het ontstaan en in stand houden van verslaving. Hierbij valt te denken aan genetische risicofactoren, vroegkinderlijke traumatisering, temperament en persoonlijkheidskenmerken, socio-economische omstandigheden, de beschikbaarheid van middelen in de omgeving en de effecten van middelengebruik op de hersenen. Bij elk individu met verslavingsproblematiek zal een andere combinatie van factoren een rol spelen bij het ontstaan en voortbestaan van de verslavingsstoornis.
De kennis over het ontstaan en in stand houden van verslaving neemt toe. NISPA vertaalt wetenschappelijke inzichten voor de klinische praktijk en omgekeerd worden klinisch relevante vragen vertaald voor basaal wetenschappelijk onderzoek. Projecten richten zich onder andere op de rol van transgenerationele overdracht, neurobiologische oorzaken en gevolgen van verslaving en automatische processen die een rol spelen bij het ontstaan en in stand houden van de verslaving.  De aanpak van studies varieert van laboratoriumonderzoek tot epidemiologisch onderzoek.
Voor een overzicht van alle projecten binnen dit thema, klikt u <hier>.

Innovatiethema: behandeling

  • E-health
  • Psychosociale behandelingen (waaronder Community Reinforcement Approach)
  • Detoxificatie en terugvalmanagement
  • Biologische behandelingen (waaronder baclofen, flumazenil, ibogaine, TMS)

De laatste jaren is in Nederland de kwaliteit van de behandeling voor patiënten met verslavingsproblematiek flink gestegen. Er worden multidisciplinaire richtlijnen ontwikkeld en geïmplementeerd. Nieuwe behandelmethodieken worden onderzocht op effectiviteit en dragen bij aan een betere behandeling van deze patiëntengroep. De aangeboden interventies variëren van psychosociale methodieken tot farmacologische behandeling en zijn gericht op personen met middelenmisbruik/afhankelijkheid en ook op de omgeving. Het doel van de interventies varieert van het terugdringen van het middelengebruik tot stabilisatie en rehabilitatie. Ondanks deze ontwikkelingen blijven terugvalpercentages echter nog altijd hoog, met zo’n 50% in het eerste jaar van de behandeling.
NISPA houdt zich bezig met de ontwikkeling van psychologische en biologische interventies (inclusief farmacologische en neuromodulatie technieken) en de implementatie van interventies in de dagelijkse praktijk. Ook worden basaal wetenschappelijke inzichten in de mechanismen van verslaving vertaald naar klinische innovatie en toepassing in diagnostiek en behandeling. NISPA besteedt specifiek aandacht aan de toepassing van e-health en het optimaliseren van detoxificatie van psychoactieve middelen.
Voor een overzicht van alle projecten binnen dit thema, klikt u <hier>.

Innovatiethema: beleid

  • Indicatiestelling en monitoring
  • Richtlijnontwikkeling
  • Vroege interventies

Onderzoek laat zien dat interventies binnen de gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg voor verslaafden effectief zijn en dat de samenleving erbij gebaat is als meer mensen met een verslaving de verslavingszorg weten te bereiken. Om de zorg voor patiënten met verslavingsproblematiek verder te optimaliseren zal binnen de zorg ingezet moeten worden op verbetering van het proces van indicatiestelling en monitoring van de behandeling. Ook zal moeten worden ingezet op de algemeen negatieve houding of attitude ten opzichte van patiënten met een verslaving omdat hulpverleners een cruciale rol vervullen in het herkennen van verslavingsproblematiek en de toegankelijkheid van de zorg voor mensen met een alcohol- en/of drugsverslaving.
NISPA houdt zich bezig met projecten die zich richten op het in kaart brengen en verbeteren van zorgprocessen en toegang van zorg, nationaal en internationaal, inclusief de ontwikkeling en implementatie van richtlijnen/interventies en onderzoek naar methoden voor indicatiestelling en monitoring in de verslavingszorg.
Voor een overzicht van alle projecten binnen dit thema, klikt u <hier>.