NISPA

Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction

De mechanismes en cognitieve effecten van GHB-verslaving

Vraag en doelstelling

Recreatief GHB-gebruik en GHB-verslaving is de laatste jaren flink toegenomen in Nederland en in andere Westerse landen. Voornamelijk jongeren en jongvolwassenen gebruiken GHB op een excessieve manier, leidend tot gevaarlijke situaties waaronder het in coma raken door GHB gebruik. Deze GHB-gerelateerde coma’s komen vaak voor bij GHB-gebruikers. Bij mensen die verslaafd zijn aan GHB zien we zelf aantallen van tientallen tot wel honderden keren. Tot dusver is het onbekend wat het precieze aandeel van deze coma’s is in de negatieve effecten van GHB.

Naast de vele coma’s kan het stoppen met langdurig GHB gebruik gepaard gaan met heftige ontwenningsverschijnselen als psychoses en deliria. Er is nog weinig bekend over de mechanismes, en daarmee de behandeling, van GHB coma’s en GHB-verslaving. In dit translationele project wordt onderzoek gedaan naar de cognitieve en neurotoxische effecten van GHB-gebruik en GHB-gerelateerde coma’s in zowel een ratmodel als in patiënten met een GHB-verslaving. Met dit onderzoek willen we toewerken naar een effectief behandelplan gebaseerd op causale verbanden en structurele bevindingen in een preklinisch model, om de zorg en behandeling voor patiënten met een GHB-verslaving te verbeteren.

Opzet

Het merendeel aan preklinisch GHB-onderzoek kijkt naar de acute effecten van GHB in plaats van langdurig GHB-gebruik of GHB-verslaving. In dit project wordt een preklinisch GHB-verslavingsmodel opgezet waarin ratten over een lange termijn vrijwillig GHB consumeren. Idealiter zou dit leiden tot effecten en symptomen die ook te zien zijn bij patiënten met een GHB-verslaving. Met dit model kunnen vervolgens de cognitieve, neurotoxische en angst-gerelateerde effecten van GHB worden geanalyseerd en in relatie worden gebracht tot de hoeveelheid geconsumeerde GHB. Hiervoor worden ratten o.a. getraind op bepaalde cognitieve taken, waarna de korte- en lange termijneffecten van enkele coma’s op de hersenen en op het cognitieve vermogen worden bekeken. Afhankelijk van de translationele waarde van dit model worden verschillende farmaceutische interventies getest om de cognitieve schade, onthoudingssymptomen en het risico op terugval te verminderen.

Vervolgens worden de bevindingen geverifieerd in patiënten met een GHB-verslaving. Het cognitieve vermogen van deze patiënten wordt getest, waarbij markers voor neurotoxiciteit in het bloed worden gemeten. Ook wordt gekeken naar de relatie tussen het aantal coma’s en het cognitieve vermogen, en of deze bevindingen overeenkomen met het preklinische onderzoek. Daarnaast wordt gekeken of een GHB-gerelateerde cognitievermindering samenhangt met een verhoogde kans op terugval.

Looptijd
4 jaar (Mei 2019 – Mei 2023)

Financiers
DCMN Radboudumc junior researcher grant

Projectpartners
Radboudumc

NISPA

Onderzoekersteam

Casper Wolf (Radboudumc)

Arnt Schellekens (Radboudumc/NISPA)

Judith Homberg (Radboudumc)

Harmen Beurmanjer (Novadic-Kentron)

Boukje Dijkstra (NISPA)

Marcia Spoelder (Radboudumc)